gototopgototop



صفحه ی اصلی فعالیت های فرهنگی | اشاره‌اي به برخي از آداب دوستی و مودت

اشاره‌اي به برخي از آداب دوستی و مودت

تأثير محيط و دوست بر اخلاق و رفتار ما
حضرت علي(ع) مي‌فرمايند: شما را از مجالست ملوك و دنياطلبان بر حذر مي‌دارم كه اين كار از دست رفتن دينتان و گرفتار شدن به نفاق را در پي دارد و اين بيماري علاج‌ناپذير است و قساوت قلب به ارث مي‌گذارد و خشوع (ترس از خدا) را از شما سلب مي‌كند. بر شماست كه به ميان اقشار مختلف درآييد كه كانهاي گوهر را نزد آنان خواهيد يافت.
لقمان خطاب به فرزندش چنين مي‌گويد: فرزندم، با علما مصاحبت كن و به آنها نزديك شو و به زيارت آنها در خانه‌هايشان برو، شايد به آنها شباهت يابي و با آنها محشور گردي و با صلحاي آنان بنشين، شايد مشمول رحمت خدا شوند و تو نيز از آنها بهره يابي. اگر درستكاري، از اشرار و نادانان دوري كن كه ممكن است به عذاب الهي گرفتار شوند و تو نيز گرفتار آن شوي.
از اين‌رو مي‌توان گفت كساني كه از راه دوستي‌ها‌ منحرف مي‌شوند، از انحراف خود آگاه نمي‌گردند، مگر زماني‌كه فرصت از دست رفته باشد و يا اينكه ممكن است هرگز متوجّه آن نشوند و خطر در همين جاست. زيرا انحرافي كه صاحبش متوجّه آن نباشد، از هر انحراف ديگري خطرناكتر است. ممكن است انسان در نقطه‌اي از بدن احساس درد كند و به معالجه‌ي آن همّت گمارد. ولي هنگامي كه بيماري دردي به همراه ندارد، خطرناكتر خواهد بود؛ زيرا آرام آرام در بدن رسوخ مي‌كند تا برسد به مرحله‌اي كه كاملاً نابودش سازد.
در اينجا ما بايد بر دو خصوصيّت واقف شويم: خصوصيّت اوّل اينكه انسان تحت تأثير محيطي كه در آن زندگي مي‌كند قرار مي‌گيرد و خصوصيّت دوّم آن است كه انسان تحت تأثير دوستان نيز قرار مي‌گيرد. اثرگذاري دوستان را نه مي‌توان ديد و نه به فوريت احساس كرد. اگر اين مطلب را بدانيم به اهمّيّت دوستي در زندگي انسان و جامعه و ضرورت توجّه به آن از طرف فرد و جامعه آگاه مي‌شويم.
انتخاب سنجيده‌ي دوست
لازم است انسان پيش از آنكه دست تقدير بر اساس معيارهاي نادرست دوستاني را براي او انتخاب كند، خود دوستانش را بر اساس معيارهاي صحيح برگزيند. رسول اكرم(ص) مي‌فرمايد:«مردم بر دين دوستانشان هستند، پس بنگريد با چه كسي دوست مي‌شويد»و امام حسن مجتبي(ع) مي‌فرمايد: «با كسي برادري(دوستي) مكن تا اينكه آگاه شوي با چه كساني نشست و برخاست دارد. اگر در اين مورد اخبار خوشايندي به دست آوردي و به معاشرت با وي راغب گشتي، پس پيوند برادري(دوستي) را در غم و شادي با وي ببند».
انتخاب دوست حتّي براي سفر
حضرت علي(ع)خطاب به فرزندش امام حسن(ع)مي‌فرمايد:«فرزندم....اوّل همسفر را بياب و بعد عزم سفر كن»و با اين سخن آن حضرت بر لزوم داشتن دوست در هر كاري، هر چند مسافرت باشد تأكيد مي‌ورزد. پس در هر كاري از خود اين سؤال را داشته باش كه در اين سفر چه كسي دوست من خواهد بود؟ و اين امر مهم را به تقدير واگذار مكن كه ضربه خواهي ديد. ممكن است تا كار از كار نگذرد، پي نبري دوستي كه دست تقدير برايت در نظر گرفته، همنشين ناشايستي بوده است و از همين جاست كه قرآن كريم ما را از افتادن در دام همنشينان بد برحذر داشته و مي‌فرمايد:«هر كه از ياد خدا رخ بتابد، شيطاني را بر او برانگيزيم تا يار و همنشين وي باشد».(زخرف/36) و از زبان كسي كه از همنشين بد نجات يافته و به بهشت وارد شده مي‌فرمايد:
(قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ إنِّي كانَ لِي قَرِينٌ** يَقُولُ أ إنَّكَ لَمِنَ الْمُصَدِّقِينَ** أ إذا مِتْنا وَ كُنَّا تُراباً وَ عِظاماً أ إنَّا لَمَدِينُونَ** قالَ هَلْ أنْتُمْ مُطَّلِعُونَ** فَاطَّلَعَ فَرَآهُ فِي سَواءِ الْجَحِيمِ** قالَ تَاللهِ إنْ كِدْتَ لَتُرْدِينِ** وَ لَوْ لا نِعْمَةُ رَبِّي لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرِينَ)؛ (صافّات/51تا57)
يكي از آنها[رفقاي بهشتي] گفت: مرا[در دنيا] همنشيني[كافر]بود كه با من مي‌گفت آيا تو[وعده‌هاي بهشت و قيامت را]باور مي‌كني؟ آيا چون مُرديم و استخوان ما خاك شد[باز از نو زنده مي‌شويم] و پاداش و كيفر مي‌يابيم؟ باز آن گوينده‌ي بهشتي گويد آيا آن رفيق كافر را كه اينك در دوزخ است مي‌نگريد. آنگاه بنگرند او را در ميان دوزخ معذّب ببينند و به او گويد، قسم به خدا نزديك بود مرا همچون خود هلاك گرداني و اگر نعمت و لطف خداي من نگهدار من نبود من هم به دوزخ نزد تو حاضر بودم.
و باز مي‌فرمايد:
(وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ ما بَيْنَ أيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإنْسِ إنَّهُمْ كانُوا خاسِرِينَ)؛ (فصّلت/25)
و ما رفيقان و ياراني[از شياطين] بر آنها گماشتيم تا آنچه پيش‌روي آنهاست[از نعمت و لذائذ فاني دنيا] در نظرشان جلوه دهند و آنچه از عقب دارند[از نعمت و لذّت ابدي آخرت]فراموش و غافلشان كنند و وعده‌ي عذاب الهي بر آنها حتم و لازم گرديد و چون امّت‌هايي از جنّ و انس كه درگذشتند، سخت زبون و زيانكار شدند.

اهم عناوين اين مقاله به شرح ذيل است:

انتخاب دوست و لزوم دوستي با مردم

فوايد دوستان

دوستي و گذشت متقابل

ويژگي‌هاي دوستان خوب و خصوصيّات دوستان بد

چگونه دوستان را بيازماييم؟

صفات دوستان خوب

با چه كساني دوست نباشيم

مقام دوست

حدّ و حدود دوستي

حقوق سي گانه‌ي دوستان

محترم شمردن دوستان

داستاني از مرحوم فلسفي، خطيب مشهور

ترك ملامت و سرزنش در عالم دوستي

راه و روش جلب دوستان

در عالم دوستي، نه سوءظن، نه اعتماد كامل

چگونگي رفتار با مردم

حدود دوستي

آداب دوستي

چهار توصيه‌ي مهم براي استمرار دوستي

روابط دوستانه با همسر خود

 لطفاً جهت دریافت متن کامل این مقاله (اشاره به برخی از آداب دوستی و مودت) بر روی اینجا کلیک نمایید.